گفتار دوم: پیشگیری وضعی …………………………………………………………………………………………………….81
فصل سوم: سیاست جنایی قضایی در قبال تجهیزات دریافت از ماهواره……… 90
مبحث اول: سیاست جنایی قضایی………………………………………………………………………………………91
بند1- مداخله‌جویی93
بند2-غیر‌افتراقی بودن94
بند3- غیر‌تعدیلی بودن94

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بند4- نارسایی اجرایی95
مبحث سوم:قواعد شکلی ناظر بر فرایند دادرسی کیفری در ارتباط با تجهیزات دریافت از ماهواره
گفتار اول_ ضرورت طرح بحث97
گفتار دوم_ فرایند دادرسی کیفری98
بند1 -وقوع98
بند 2 -کشف99
الف- ضابطان دادگستری100
ب- جرم مشهود و غیرمشهود102
بند 3 -تحقیق104
الف- مرجع صالح جهت ادامه‌ی تحقیقات مقدماتی106
ب- صدور قرار تأمین کیفری108
پ- صدور قرار مجرمیت110
ت- تعقیب110
ث- قرار عدم صلاحیت112
بند4- رسیدگی و صدور حکم113
بند 5- اجرای حکم کیفری113
نتیجه‌گیری……..116
پیشنهادات118
منابع121
چکیده
به زعم بسیاری از اندیشمندان روند توقف‌ناپذیر و سریع تحولات در عرصه‌ی ارتباطات به عاملی مهم در تعیین شیوه‌ی زندگی تبدیل شده است به نحوی که این تحولات گسترده در نظام ارتباطات سهمی بسزا در توسعه‌ی ابعاد مختلف جوامع انسانی داشته است در حال حاضر یکی از فناوری‌هایی که در مجموعه‌ی این تحولات مطرح می‌شود پخش مستقیم برنامه‌های تلویزیونی از طریق ماهواره است. موضوع ماهواره و پخش مستقیم برنامه‌های تلویزیونی از طریق ماهواره در ایران به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه قدمت چندانی ندارد اما در همین زمان کوتاه نیز مخاطبان خاص خود را از قشرها و گروه‌های مختلف اجتماعی جذب کرده است. تا آنجا که بر پایه‌ی برخی دلایل قانون‌گذار به ممنوعیت قانونی به کارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره پرداخته است. در حال حاضر دریافت برنامه‌های ماهواره‌ای در ایران مطابق قانون “ممنوعیت به‌کارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره مصوب 23 بهمن 1373” ممنوع است و ورود، تولید، توزیع، نصب، تعمیر و استفاده از این تجهیزات جز در مواردی که قانون معین کرده است واجد مجازات قانونی است. به‌رغم این ممنوعیت مدتی است که سیاست‌جنایی تقنینی و قضایی اتخاذ شده در این خصوص به سبب افزایش مخاطبان این وسیله به نقد کشیده شده است در واقع خیزش آمار استفاده‌کنندگان این وسیله نشان می‌دهد که قانون مذکور نتوانسته آنچنان که انتظار می‌رفت موفق باشد موافقان این قانون به دلایل زیادی من جمله سیاسی، حقوقی و فرهنگی تمسک جسته‌اند و از سوی دیگر مخالفین نیز به نقد این قانون با محوریت قرار دادن نظریات مطرح در جامعه شناسی جنایی به عدم انطباق قانون با وجدان جمعی جامعه و همچنین عدم توجه به معیارهای جرم انگاری اشاره نموده‌اند.
در نهایت باید اضافه کرد که فرآیند دادرسی جرم به‌کارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره به سبب برخی ابهامات نیازمند توجه و دقتی عمیق است تا بتواند سیاست جنایی قضایی کارآمد و مطلوبی را محقق کند.

کلید واژگان : تجهیزات دریافت از ماهواره ـ سیاست جنایی تقنینی ـ سیاست جنایی قضایی ـ پیشگیری

مقدمه
هزاران سال از زندگی انسان بر روی این کره خاکی می گذرد و انسان همواره در پی تسهیل وتسطیح شرایط زندگی خود قدم برداشته است. پیشرفت جوامع انسانی و اکتشافات علمی متعدّد مبیّن این است که انسان می خواسته در هر زمان به راحت‌ترین شکل زندگی کند و در این بین تعامل وارتباط انسانی نیز از نقش ویژه‌ای برخوردار بوده است به نحوی که برای هر چه آسان تر شدن ارتباط انسان ها با یکدیگر نوع آوری های علمی متعدد در گستره ارتباطات مطرح شده‌ است و رسانه ها همچون سایر فناوری های علمی مختلف به زیست بوم انسانی راه یافته‌اند انسانی که تا دیروز دامنه ی اخبار و ارتباطات او فقط محدود و مربوط به حوزه زندگی اش بود هنگامی که مخاطب یک رسانه قرار گرفت چشمانش به دور دست‌ها باز شد و توانست به آوایی از فرسنگ ها آن طرف تر گوش سپارد. به راستی که رسانه ها آبراه های فرهنگی اند که هر چه در خود دارند می غلتانند و می آورند و می برند. بشر امروز پذیرنده تحولی شگرف است و آن تحول چیزی جز تبدیل جادوی نگارش به جادوی الکترونیک نیست که در طی آن جهان تحت حاکمیت تمام عیار رسانه ها درآمده است و شاید دیگر مکانی نباشد که از تاثیر این تحول عظیم مصون مانده باشد. ماهواره از جمله رسانه هایی است که در حال حاضر در کشورهای مختلف از اهمیت زیادی برخوردار است تا جایی که ذهن بسیاری از محققان علوم ارتباطی و برنامه ریزان رسانه ای را به خود مشغول ساخته است سرعت در انتقال اطلاعات از مکانی به مکانی وقدرت بی حد و مرز در پوشش خبری در سراسر جهان هر چه بشر به اهمیت موضوع ماهواره افزوده است تا پیش از این، انتقال اخبار و اطلاعات در گرو کوتاهی فاصله‌ها بود، هر چه مسافتی کوتاهتر بود اخبار آن منطقه آسان‌تر به منطقه‌ی دیگر انتقال می یافت اما ظهور ماهواره به معنای در هم شکستن مسافتها و هجوم یک پارچهی اطلاعات و اخبار از هر جا به شمار میرود، دیگر نیازی به پیمودن مسافت و زمانی طولانی نیست و همه چیز در یک چشم به هم زدن رخ می دهد آری جهان نظاره گر تحولی شگرف در گستره ی ارتباطات شده است. تحولی که هنوز نیز در بوته ی تحلیل پژوهشگران خالی از پرسش نمانده و هر روز به نتایج جدید در خصوص میزان تاثیر آن در جوامع مختلف دست می یابند. و ابعاد تازه‌ای پیرامون این تکنولوژی نوظهور گشوده می شود. امروزه محققان علوم ارتباطات تلاش خود را با جدّیت معطوف به تحقیق و بررسی در خصوص این وسیله نموده اند و توانسته اند به کارکردهای جدید از این وسیله دست یابند. انقلابی که امروز در عرصه ی ارتباطات با ظهور ماهواره رخ داده است باعث شده تمام جهان در معرض فرهنگی غیر بومی قرار گیرد دیگر هر کودکی که در دنیا متولد می شود در معرض تبلیغ فرهنگ های صادره از ماهواره خواه ناخواه قرار دارد و خانه ها آماج تبلیغات فرهنگ های مختلف و متعلق به سرزمین های گوناگون هستند. به هر شکل وجود رسانه های تصویری به ویژه ماهواره، همراهی اجتناب ناپذیر و عضوی از خانواده‌ی مدرن امروز بشمار می‌رود و تأثیرات عمیق و غیرقابل انکار آن در خانواده‌ها محتاج بررسی علمی ویژه‌ای است چون عادات اجتماعی تا حد زیادی در راستای حضور رسانه ها تنظیم می شوند و گاه حتی در برخی مسائل افراد با کمک گرفتن از این رسانه به نتایج قابل توجهی در زندگی دست می یابند. واقعیت این است که تقویت فرایندهای جامعه پذیری و ارتقای هوش اجتماعی برخی افراد معلول فعالیت رسانه های عمومی و قابل دسترس است بطوریکه می‌توان با توجه به محتوای برنامه های ماهواره ای به ویژه در حوزه های خبری، فیلم سینمایی، موسیقی، ورزش و تبلیغات تأثیراتی را در راستای جهانی شدن مشاهده نمود. با ملاحظه ی چنین نقش موثری از رسانه ها به ویژه ماهواره در سطح جهان، تجدید حیات اجتماعی رویدادی است که چشم انسان را به روی همه‌ی جهان باز کرده است، به هر حال تاثیرات قابل توجه ماهواره در سطح جهان خصوصاً در جوامع جهان سوم یا کم رشد و در حال توسعه ذهن جامعه شناسان را به خود معطوف ساخته است در این گونه جوامع مردم در حالی که مشغول زندگی با آداب و عادات قدیمی هستند با ورود ناگهانی ماهواره ها به یک باره با پدیده های جدید در ساختار اجتماعی خود مواجه می شوند الگوهای رفتاری جوامع متأثر از ماهواره، به یکباره دستخوش تغییر قرار می گیرد در این بین سنّتها وعادات اجتماعی که تا پیش از این از سوی این جوامع متبّع بود به یک باره در معرض شکست و گسست قرار می گیرد و رفتاری جدید، پوششی جدید، گفتمانی جدید جامعه را فرا می گیرد و خانواده ها به شیوه ای جدید به برآوردن نیازهای فرهنگی، اجتماعی…می پردازند. و در نهایت این موج عظّیم به تغییر در ساختار و سازمان اجتماعی جوامع مختوم می گردد. این چنین است که به نقش بدیع از ماهواره در همه ی جوامع می رسیم. و منظره‌ای جدید از جهان پیش رویمان گشوده می شود. کشورهای عصر حاضر همچون اعضای یک خانواده محسوب می شوند؛ و در تعاملات اجتناب ناپذیری که این گونه کشورها با یکدیگر دارند انتقال فرهنگ ها آداب و رسوم نقش بسیار مهم دارد در گذشته تعاملات فرهنگی محدود به ورود تابعان و شهروندان یک کشور به کشور دیگر بود اما امروز با ظهور تکنولوژی ماهواره در حوزه رسانه به راحتی می توان از فرهنگ و منش اجتماعی هر کشور مطّلع شد چشم و گوشی که ارمغان عصر نوین بوده است و دامان خود را بر پهنه ی جهان امروز گسترده است. در هر حال برنامه های ماهواره ای به جریان جهانی شدن کمک می کند در عصر حاضر آهسته آهسته مفهوم ارتباطات جمعی جای خود را به مفهوم ارتباطات طبقه ای داده است، مفهوم اخیر به معنای سلیقه ها و طبقه های مختلف اجتماع و نیازمند برنامه های متناسب خود است و این گونه نیست که برای تمامی گروه های اجتماعی یک برنامه ی واحد ارائه شود این برنامه ریزی مخاطبان مختلف را به صورت گروهی جذب نظام رسانه ای جهان می کند. سیاست رسانه ای جهان امروزه سعی دارد با توجه به تکثر گرایی فرهنگی، قومی، نژادی….موجود به تقویت نقاط مشترک انسان ها بپردازد و جهان را سرشار از تعاملات و مناسبات انسانی سازمند کند اما اینکه کشورها هر کدام با چه ظرفیت و دیدگاهی به تحقّق این رسالت در جهان کمک کنند سؤالی است که پاسخ آن نیازمند گذر زمان خواهد بود.
در ایران نیز موضوع ماهواره به گونه ای متفاوت از سایر کشورهای دیگر که ممنوعیتی برای تجهیزات ماهواره قائل نیستند دنبال می شود و به رغم ممنوعیت قانونی و برخوردهای فیزیکی با استفاده کنندگان و متقاضیان این تجهیزات در جامعه شاهد افزایش مخاطبان و علاقه مندان این رسانه و به موازات آن پیشرفت ساختار تکنولوژی وفنی این وسیله جهت دسترسی افراد هستیم. ارزیابی وضعیت و شرایط جامعه ایران در ارتباط با ماهواره مبیّن این است که وجود اندوخته های فرهنگی، اجتماعی، تاریخی مردم ایران وتمایز آن با بسیاری از کشورهای آسیایی ممنوعیت این وسیله را با سؤالات فراوانی مواجه ساخته زیرا قدمت فرهنگی و نظام عمیق ارزشی ایران تحمّل چنین محدودیت های بی چون و چرایی را ندارد از سوی دیگر اگر ماهواره را ناسازگار و در تقابل با مناسبات فرهنگی و رفتاری جامعه ی ایران بدانیم اولاً راهبردی مقطعی و کوتاه است و ثانیاً با مقابله ی قانونی تنها به پاک کردن صورت مسأله پرداخته ایم و به بی محتوایی و کسل کنندگی رسانه ملی خود بیشتر دامن زده ایم حقیقت این است که مخاطب ایرانی هنگامی که در مقابل ارزش گذاری و گزینش بین رسانه ی ملی و برنامه های ماهواره ای قرار می گیرد تنوع گسترده و محتوای متناسب ماهواره او را به گزینش این وسیله هدایت می کند تا جایی که تاثیر انکار ناپذیر این رسانه بر روی کودکان و جذابیت این برنامه ها برای آنها به عنوان قشری واجد ویژگی رفتاری و ذهنی متفاوت از سایر قشرها اندیشه ی اتخاذ شیوه های زیربنایی و تربیتی را از سنین پایین تر تقویت می کند. به راستی نگرانی از مفسده های گوناگون ماهواره در کشور ما تا کی ادامه خواهد یافت و اندیشه مسئولان تا کی معطوف به راهکارهای سرکوب گر و تقابل گونه خواهد بود هنوز انتقادهای موجود از مسئولان به لحاظ ممنوعیت ویدئو پایان نیافته بود که دوباره ممنوعیت دیگری در پناه مقابله با تهاجم فرهنگی در کارنامه ی سیاست جنایی ما ثبت شد و برگ دیگری به قوانین کیفری اضافه گشت و ماهواره به عنوان وسیله ای غیر اخلاقی تحریم شد همه اینها در حالی اتفاق افتاد که راهبرد بسیاری از کشورهای آسیایی علی رغم نگرانی ها از تهاجم فرهنگی به میزان گسترده ای با برخورد ما تفاوت داشت و علی رغم قبول برخی پیامدها مرزهای فرهنگی خود را بر روی این وسیله گشودند تا هم به نقاط آسیب پذیر نظام فرهنگی خود واقف شوند و هم از گردش و گسترش اطلاعات و پیشرفت در سراسر جهان بی بهره نمانند در واقع سوال اینجاست که رمز همزیستی مسالمت آمیز این کشورها با ماهواره علی رغم وجود دغدغه های اجتماعی، فرهنگی، مذهبی در چیست؟ سوالی که انکارش تنها از عهده ی قانون گذار ایران بر می آید؛ زیرا این حکایت که قانونی بدون استخراج نظر قاطبه ی شهروندان و مطالبات جامعه شناختی وضع گردد چیز تازه ای نیست. در حال حاضر مکانیسم های قانونی با جدیت در جهت عدم استفاده از این رسانه پیش می روند و مراجع انتظامی با قاطعیت به اجرای این مکانیسم های می پردازند تا آنجا که سعی بر این است که شخص استفاده کننده از این وسیله فردی هنجارشکن تلقی شود گویا این وسیله نوین چیزی جز مفاسد اجتماعی و انحرافات اخلاقی در پی ندارد و ظهور آن پیام آور افول فرهنگ، اخلاق و مذهب است اما باید گفت ترسیم نیم رخ فساد و ناهنجاری های امروز معلول عواملی است که قطعاً استفاده از ماهواره عامل تام آن نیست ادبیاتی که امروزه بدون پرداختن به عوامل متعدد و متفاوت در شکل گیری رفتارهای ضداجتماعی و بی بند وباری های پوششی صرفاً جهت منع یکجانبه و متعصبانه به سیاهه قانونی راه یافته است هر روز مغز قانون را خورده و به شکنندگی پوسته و بدنه ی آن می افزاید باید وقت آن رسیده باشد که شیوه های تلطیفی و منطقی نظریه پردازان انقلاب اسلامی همچون امام خمینی (ره) و شهید مطهری (ره) را که با ابتنا بر تعمیق هنجارها، ارزش ها و آموزه های دینی بنا شده بود را بار دیگر مرور کنیم در واقع وجود چنین راهنمایانی بود که پیش از انقلاب اسلامی و با وجود همه امکانات و ابزار عیش و عشرت و بی قیدی جامعه از هویتی عمیق و نفوذناپذیر بهره مند بود و رشادت های جونان در دفاع مقدس در برابر تجاوز عراق نمونه و نتیجه ی تربیت اجتماعی و دینی این مربیان در عرصه جامعه محسوب می شد امروزه بدون آشنایی با شرایط جهان و اوضاع جدید و بدون شناخت جاذبه هایی که در منظر و مرآی جوانان نسل امروز قرار دارد و عدم تمسک به راهکارهای علمی علوم پرورشی و درک ظرافت های جامعه شناختی و تربیتی نمی توان جامعه ی جوان را به سوی تعالی مورد نظر هدایت نمود. در ابتدای دهه ی پنجاه زمانی که هنوز رادیو هم به سختی در منازل یافت می شد دغدغه شهید مطهری (ره) نوع تبلیغ و روش ترویج معارف و آداب دینی بود که این جز انعکاس نگرانی ایشان از قرائت های ناصواب از آموزه های دینی به وسیله ی برخی افراط گرایان متحجر آن زمان چیز دیگری نبود. باید از راه و رسم ارعاب و تهدید و تحقیر و تنبیه و توسل به راهکارهای خشن و قیم مآبانه و طلبکارانه که در تقابل با روحیه ی مهرطلبی و زیبایی گرایی و آزادمنشی غریزی جوانان است دوری گزید و بار دیگر به خردورزی و تعامل آشتی جویانه روی آورد.
حاکمیت بر مناسبات شهروندی وحفظ ارزش های اجتماعی جز با تربیت و نهادینه کردن سلامت اجتماعی در جامعه تحصیل نمی گردد جوامع پیشرفته و سالم هیچ گاه وامدار تحکّم و سرکوب نبوده اند وجود ضمانت اجراهای یک سویه کیفری و ایجاد شبکه های پیچیده ی بهنجار سازی در جامعه ای در حال گذار و در حال توسعه همه دلیلی بر استیصال نظام عدالت کیفری و رخت بستن عدالت از این نظام خواهد بود. نظام عدالت کیفری می باید بر پایه ی اصول و قواعد اجتماعی بار دیگر در موضع خود نسبت به تحولات و فناوری های نوین تجدیدنظر کند و با راهبردی مناسب و موفق وارد مناسبات اجتماعی گردد در دنیایی با چراغ های خاموش و دیوارهای ضخیم که مانع از عبور و ورود مصنوعات و ابداعات فراگیر بشری می شود. ارتباطات انسانی به شیوه ای غیر منصفانه قربانی ملاحظات مصلحت گرایانه و سلیقه ای می گردد. تاریخ کشورهای پیشرفته که پر چشم آزادی و آزادگی را همچون سایبانی بر فراز زیست بومشان برافراشته اند و چوب آن را بر سر کشورهای دیگر می کوبند مملو از مجازات خشن و برخوردهای شدیدی است که روزگاری با توسّل به قوانین ناعادلانه و به دور از اقتضائات و شرایط آن زمان تعیین یافته بود و حال چرا باید تناول این میوه ی تلخ و تجربه ناصواب نسیب ما گردد: اعتماد و احترام به وجدان اجتماعی جامعه و وضع کارشناسانه ی قوانین آرزویی دست نیافتنی نیست و تحقق آن در گرو اندکی همّت در بازوی قانون گذار است. وسیله ای را که می توانستیم با اندکی پذیرش و اعتماد به یکدیگر از کنارش همانند سایر وسایل نوین عبور کنیم به جهت برخی رویکردهای حساسیت زا و تعصب آلود به دیوی وحشتناک مبدّل کردیم. گویی آنچه که از تورّق اوراق قانونی به دست می آید چیزی جز منازعات و ملاحظات سلیقه ای در عرصه ی منافع اقلیت حاکم نیست قوانینی که امروز بواسطه ی تامین نظر عده ای یا نهادی ابداع و فردا به لحاظ تعارض با منافع گروه یا نهاد دیگری الغا می شود که دستاوردی جز سرگردانی افراد در پیچ و خم محاکم دادرسی در پی نخواهد داشت.
سرانجام دیر یا زود این سد قانونی در برابر ورود ماهواره شکسته می شود وقانون گذار ناگریز از پذیرش این فناوری می گردد امّا نمی توان بررسی ابعاد این وسیله را به آن زمان موکول نمود لذا ضرورت مطالعه ی دقیق و عمیق ابعاد اجتماعی، فرهنگی و تاثیر این وسیله درمناسبات اجتماعی شهروندان ولزوم توجه به تجربه های تلخ ناشی از ویدئو ما را بر آن داشت. که رسالت این پایان نامه را در راستای بررسی سیاست جنایی قانون گذار و سیاست جنایی قضایی قوه قضایه جمهوری اسلامی در قبال تجهیزات دریافت از ماهواره قرار دهیم موضوع مذکور به جهت پاره ای از خصایص که ذیلاً تبیین می شود کمتر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است بنابراین تنها به مدد لطف پروردگار و مساعدت اساتید عالم قدم در این حوزه گذاردیم.
باید گفت منابعی که مستقیماً در این خصوص یافت می شود کمتر به تامین رسالت ما در این اثر می انجامید؛ زیرا اکثر منابع واجد جنبه‌های دیگری بود که از منظرهای دیگری به موضوع می پرداخت در اینجا ضرورت تلفیق و چینش مباحث در ساختار تحقیق در پرتو هدایت موثر و مدّبرانه ی اساتید احساس می‌شد که مساعدت خود را از وی دریغ نفرمودند.
به مباحث و مسائلی همچون سیاست جنایی و جرم انگاری به نحو گسترده و مرسوم در مدارج عالی تر و تحصیلات دکتری تدریس پرداخته که خود نیازمند مطالعه و بررسی علمی در این باره و بهره گیری از فیض اساتید صاحب فن در این حوزه است که خوشبختانه با تحصیل منابع مرتبط و هدایت اساتید سعی در ارتفاع این مشکل نمودیم البته بعضاً ضعف در تبیین و تحلیل مباحثی بدین سنگینی که شایسته ی مقطع دکتری حقوق کیفری است واقعیتی اجتناب ناپذیر خواهد بود که ممکن است در این اثر نیز یافت شود.
این اثر به لحاظ آمیختگی و نیازمندی به مباحث جامعه شناختی و بررسی آرای جامعه شناسائی که در عرصه‌ی جامعه‌شناسی قلم زده‌اند محتاج بررسی و مداقه در جامعه شناسی جنایی جنایی بود و از این روی به مطالعه منابع مورد نظر در این مقام و تقریرات خویش در درس جامعه شناسی جنایی پرداختم که مساعدت و توجه اساتید محترم بسیار راهگشا و راهنمای اینجانب در رسیدن به اهداف علمی مورد نظر و بهره مندی از اندیشه ی جامعه شناسان بود.
در پایان از لطف پروردگار و راهنمایی و نظارت بی دریغ و دقیق اساتید محترم راهنما و مشاور در تحقق این رسالت علمی و هدایت در مسیر اعتلای دانش و بینش عالمانه سپاسگذارم و امیدوارم همواره شایسته این عنایت قرار داشته باشم.

فصل اول:
کلیّات تحقیق

مبحث اول: موضوعات روشن

1- بیان مسأله
عصر حاضر عصری هست که حیات اجتماعی، اقتصادی، و سیاسی … بشر در گرو ارتباط با دیگران تداوم می‌یابد و در این بین ابزاری که مقوم این فرآیند تعامل است نقشی مؤثر دارد. از جمله یکی از ابزارهای پیش گفته که به صورتی شگرف بر فضای ارتباطات سایه افکنده، ماهواره است. تجهیزات ماهواره‌ای به عنوان یکی از وسایل تولید و دریافت اطلاعات و نیز برقراری ارتباطات در ابتدای ورود خود به فضای اجتماعی جامعه‌ی ایران با استقبال نظام عدالت کیفری جمهوری اسلامی ایران روبه‌رو نگردید، و پس از چندی با تصویب قانون منع بکارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره مصوب 1373 از سوی قانون‌گذار جمهوری اسلامی ایران این عنوان در سیاهه‌ی قوانین کیفری ما جای گرفت امروزه از سویی شاهد جرم‌انگاری و ممانعت قانونی و ضمانت اجرای کیفری در این خصوص هستیم و از سوی دیگر عدم تمکین مخاطب و سرسختی و افزایش تمایل به استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره و گاه کنجکاوی و اشتیاق اذهان عمومی در این مقام به واقعیتی مشهود تبدیل گشته است.
پدیده جهانی شدن و درآمیختگی هویت‌های فرهنگی و ارتباط رو به گسترش در جهان مدرن، و در نوریده شدن مرزهای جغرافیایی در پرتو هجمه‌ی بی حد و حصر اطلاعات اهمیتی مضاعف به چالش منع بکارگیری از ماهواره می‌بخشد، آنچنان که، تحولات سریع مربوط به توسعه‌ی شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای آسیا مجال بررسی را از محققان علوم ارتباطات در این خصوص را ربوده است، اما در ایران قانون‌گذار با برخوردی واکنش‌گرایانه به تعیین جزای نقدی برای افراد استفاده کننده از تجهیزات دریافت از ماهواره پرداخت راه‌کاری که تا به امروز نه تنها مانع از گرایش افراد در استفاده از ماهواره نشده است بلکه همه‌روزه بر گستره‌ی تعداد مخاطبان این رسانه‌ها افزوده است؛ این در حالی است که اراده‌ی عمومی جامعه می‌تواند در برابر این موج با توجه به ارزش‌ها و زیرساخت‌های فرهنگی موجود به گونه‌ای طبیعی، موضعی منطقی و ضابطه‌مند در پیش گیرد و اندیشه‌پردازان علوم مخاطب‌شناسی و ارتباطات قطعاً نقشی مؤثر در تعمیق فرهنگ استفاده از این رسانه و تعیین حدود و ثغور بهره‌بری از آن را دارند. بنابراین، در جهان امروز که سلول‌های رسانه‌ای فراسوی مرزهای داخلی شکل می‌پذیرند و از شاخصه‌ی کنترل‌ناپذیری و مدیریت‌گریزی نسبت به مدل‌های داخلی فرهنگ برخودارند، باید راه‌کارها و سیاستی متناسب با ضرورت‌های موجود اتخاذ گردد و با توسعه‌ی شناخت رسانه‌ای و تقویت و تثبیت ارزش‌های داخلی کارکردهای مثبت رسانه‌های غیر داخلی (ماهواره‌ای) به نحوی شایسته در نظام اجتماعی تبیین شود. در غیراین صورت با ادامه‌ی چالش پیش گفته شاهد کاهش شعاع دایره‌ی اعتماد عمومی جامعه نسبت به نظام عدالت کیفری و افزایش و مداومت تجارت سیاه تجهیزات دریافت از ماهواره‌ای به شکلی پنهان از رؤیت مراجع ناظر توسط عده‌ای سودجو و فرصت‌طلب و استفاده‌ی افراد با‌انگیزه‌های متفاوت خواهیم بود.
شایان ذکر است که گرایش به تجمل و تقلید کورکورانه در لایه‌های مختلف جامعه، بی‌محتوایی و جذاب نبودن برخی از محصولات رسانه‌های داخلی، آمادگی ذهنی قشر کودک و نوجوان جهت پذیرایی از رسانه‌های غیر بومی و سنتی، تنوع محصولات رسانه‌های غیرداخلی به تناسب مخاطبان خود و کنجکاوی افراد در پی ممانعت قانونی از عواملی است که تاثیری به سزا در استفاده از ماهواره داشته است.
شکاف موجود فی‌مابین بی‌توجهی و عدم پذیرش افراد نسبت به قانون منع بکارگیری از ماهواره در جامعه ایران و جرم انگاری این موضوع توسط قانون‌گذار خود گویای این حقیقت است که اصولا قانون‌گذار پیش‌تر از جامعه و قبل از اینکه جامعه استفاده از ماهواره را کج‌روی و عدول از ارزش‌های پذیرفته شده تلقی نماید و از قانون‌گذار خود مطالبه‌ی ضمانت اجرای قانونی کند، طی فرآیندی نابالغ به جرم انگاری در این مقام پرداخته است.
در بعد تقنینی تعیین جزای نقدی و ضبط تجهیزات ماهواره‌ای آن چنان که باید بازدارندگی ایجاد ننموده و حتی آمارها از افزایش استفاده کنندگان این وسیله و بی‌مهری افراد نسبت به این قانون خبر می‌دهد و سیاست جنایی تقنینی صرفا به عنوان تاکتیکی مقطعی به حل این چالش پرداخته است که آن نیز تا تامین کننده‌ی روند کاهش سطح تقاضای مخاطب رسانه‌های ماهواره‌ای نیست. در بعد قضایی و فرآیند شکلی رسیدگی نیز می‌توان گاه به شکست حرمت حریم خصوصی افراد به نحوی ناآگاهانه توسط بعضی مراجع در مرحله‌ی کشف و اضرار معنوی و مادی به افراد اشاره نمود. در هر صورت تلاش در ردع و رفع چالش ناشی از منع برخورداری از تجهیزات ماهواره‌ای به تورم‌زدایی قانونی و هم‌چنین به اصلاح عناوین مجرمانه تحقق می‌بخشد؛ زیرا کثرت عناوین مجرمانه به تشتت هر چه بیشتر اذهان عمومی در آگاهی از حقوق حقه‌ی خود می‌انجامد و سرانجام موجی از هرج و مرج قانونی توده افراد را فرا می‌گیرد. تلاش در راستای تبیین و تعیین شایسته‌ی حدود حریم خصوصی و حقوق مسلم افراد و ارتقای سطح آگاهی آنان در این مقام در پرتو آموزه‌های وثیق حقوقی سبب اتخاذ سیاست جنایی تقنینی و قضایی راه‌بردی و مناسب از سوی مرجع مربوط می‌گردد؛ النهایه توجه بخشی نظام عدالت‌کیفری نسبت به ضرورتها و مسائل مستحدثه کنونی و تجزیه و تحلیل واقعیت‌ها، ره‌یافتی است که در سایه‌ی یک تحقیق علمی جامع و کارشناسانه به‌دست می‌آید.
2-پیشینه و ضرورت انجام تحقیق
عنوان و محتوای این تحقیق با عنایت به بررسی‌های انجام شده در اینترنت و مقالات و پایان‌نامه‌های مسبوق به سابقه نیست. لذا با توجه به وجود قانون منع به‌کارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره و عدم تمکین شهروندان نسبت به این قانون ضرورت یک پژوهش علمی در این مقام ضروری خواهد بود.
3-اهداف تحقیق
الف: هدف اصلی
اهداف نظری تحقیق شامل غنابخشی به ادبیات حقوق کیفری در عرصه‌ی جرم انگاری با رویکرد و جامعه‌شناختی و چالش‌زدایی از ادبیات حقوق کیفری در راستای اتخاذ سیاست جنایت تقنینی و قضایی جمهوری اسلامی ایران نسبت به بکارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره می‌باشد.
ب: اهداف فرعی
اهداف کاربردی تحقیق شامل تقویت زمینه‌های استفاده از وجدان جمعی در نهادهای تقنینی در گستره‌ی جرم انگاری به نحو علمی و چالش‌زدایی از فرآیند دادرسی در نهادهای قضایی در خصوص جرم به‌کارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره و همچنین جرم‌زدایی عملی از این عنوان مجرمانه می‌باشد.
4-سؤالات تحقیق
1- اساسی‌ترین چالش فراروی نظام عدالت کیفری ایران در خصوص استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره چیست؟
2-مؤثرترین راه‌کار برای برون‌رفت نظام عدالت‌کیفری ایران از چالش به‌کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره چیست؟
5- فرضیه‏های تحقیق
1-به نظر می‌رسد در جرم‌انگاری راجع‌ به تجهیزات دریافت از ماهواره اهتمامی نسبت به وجدان جمعی جامعه صورت نپذیرفته و این قانون با وجدان جمعی جامعه در اصطکاک است.
2- به نظر می‌رسد نظام عدالت‌کیفری ایران با تغییر سیاست جنایی تقنینی و قضایی از طریق اهتمام به وجدان جمعی جامعه و جرم‌زدایی از عنوان مجرمانه‌ی بکارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره بتواند به چالش‌زدایی در این مقام بپردازد.
6-روش تحقیق
اعتبار ماهیت و اهمیت تحقیق توصیفی و تحلیلی محسوب می‌گردد بنابراین توصیف مفاهیمی چون سیاست جنایی تقنینی و قضایی، وجدان جمعی، جرم‌انگاری و تحلیل میزان تاثیر وجدان جمعی بر سیاست‌جنایی تقنینی و قضایی در رعایت اصول جرم‌انگاری در خصوص به‌کارگیری از تجهیزات دریافت از ماهواره ضروری خواهد بود.
مبحث دوم: مفاهیم، تاریخچه و مبانی تحقیق
گفتار اول: مفاهیم


پاسخ دهید